Kỳ thi giữa kỳ đã đến như dự kiến vào sáng sớm thứ Hai tuần này.
Nhưng trước khi kỳ thi bắt đầu, một chuyện ngoài dự liệu đã ập đến trước.
Bảy giờ rưỡi sáng, Mã Đức Thắng cầm một công văn dấu đỏ vội vã bước vào văn phòng của Lâm Dục Tài.
"Thông báo Cục Giáo dục mới ban hành."
Lâm Dục Tài đón lấy, liếc mắt nhìn qua.
"Thông báo bổ sung về việc chuẩn hóa công tác quản lý thay đổi đồng phục tại các trường tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn".
Kể từ ngày ký, các trường tiểu học, THCS và THPT nếu có nhu cầu thay đổi mẫu mã đồng phục thì phải gửi trước phương án thiết kế mới lên Cục Giáo dục thành phố để thẩm định và lưu hồ sơ, khi chưa qua thẩm định thì không được tự ý thay đổi.
Ngày ký là thứ Sáu tuần trước.
Nói cách khác, bản thông báo này cố tình canh phát ra ngay trước kỳ thi giữa kỳ.
Lâm Dục Tài đặt văn bản xuống bàn, nét mặt bình thản như thể đang xem thực đơn gọi đồ ăn.
"Ý của Lưu Kiến Quốc rất rõ ràng." Mã Đức Thắng nhíu mày, "Trước đây cậu cải cách đồng phục không thông qua Cục Giáo dục, giờ ông ta bổ sung thêm một quy định để chặn họng cậu."
"Nếu cậu không nộp phương án lên, ông ta sẽ quy cho cậu tội làm trái quy định."
"Còn nếu cậu nộp lên, ông ta sẽ ngáng đường cậu ở khâu thẩm định."
"Lý do thì thiếu gì, nào là kiểu dáng không phù hợp, ngân sách không minh bạch, quy trình không đúng chuẩn."
"Đằng nào thì ông ta cũng thắng."
Lâm Dục Tài tựa lưng vào ghế, vắt chân chữ ngũ.
"Chủ nhiệm Mã, ông thấy thông báo này có hiệu lực pháp lý không?"
Mã Đức Thắng ngẩn người.
"Hiệu lực pháp lý thì chưa tới mức, nhưng Cục Giáo dục là cơ quan chủ quản cấp trên, ra thông báo thuộc về hành vi hướng dẫn hành chính."
"Tuy không phải mệnh lệnh bắt buộc, nhưng nếu cậu không làm theo, ông ta hoàn toàn có thể lấy cớ quản lý thiếu quy chuẩn để gây khó dễ cho cậu."
"Hướng dẫn hành chính, chứ không phải thông báo yêu cầu chấn chỉnh đúng không?" Lâm Dục Tài lặp lại mấy chữ này.
"Nói cách khác, tôi làm cũng được mà không làm cũng chẳng sao, đúng chứ?"
Mã Đức Thắng gật đầu, nhưng vẻ mặt lại hiện rõ dòng chữ "tốt nhất cậu đừng có làm liều".
"Chủ nhiệm Mã, ông giúp tôi tìm một thứ."
Lâm Dục Tài lại mỉm cười.
"Đầu năm nay, Sở Giáo dục tỉnh có ban hành một văn bản khuyến khích các trường xây dựng mô hình giáo dục đặc sắc phải không?"
"Hình như có."
Mã Đức Thắng ngẫm nghĩ một lát.
"Tôi nhớ là vào khoảng tháng Một hay tháng Hai gì đó, nội dung cụ thể thì không nhớ rõ lắm."
"Ông tìm giúp tôi nhé."
Mã Đức Thắng quay về phòng giáo vụ lục tủ tài liệu suốt nửa tiếng đồng hồ, cuối cùng cũng tìm được bản photo công văn của Sở tỉnh.
Lâm Dục Tài đón lấy đọc qua một lượt, ý cười nơi khóe miệng ngày càng sâu.
"Ý kiến chỉ đạo về việc thúc đẩy phát triển đa dạng hóa và xây dựng bản sắc riêng ở các trường THPT".
Do Sở Giáo dục tỉnh ban hành, cấp bậc cao hơn Cục Giáo dục thành phố một bậc.
Bên trong có một đoạn như thế này...
"Khuyến khích các trường lồng ghép các yếu tố đặc sắc vào việc xây dựng văn hóa học đường, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc tìm tòi, đổi mới môi trường học đường, thiết kế đồng phục, phân bổ chương trình học."
"Cơ quan quản lý hành chính giáo dục các địa phương cần tạo điều kiện hỗ trợ và không gian phát triển, không nên dùng biện pháp hành chính can thiệp quá mức vào quyền tự chủ hoạt động của nhà trường."
Lâm Dục Tài đem văn bản này photo thành hai bản.
Một bản để trên bàn, một bản bỏ vào phong bì.
"Chủ nhiệm Mã, ông giúp tôi gửi văn bản này của Sở tỉnh tới Cục Giáo dục."
"Không cần đưa cho Lưu Kiến Quốc, cứ nộp thẳng vào văn phòng Cục Giáo dục, đi theo quy trình tiếp nhận công văn chính thức."
"Cậu làm vậy là..."
"Lấy văn bản của Sở tỉnh làm căn cứ, giải trình rằng việc cải cách đồng phục của Thập Tam Trung là bước tìm tòi hợp lý cho mô hình giáo dục đặc sắc, hoàn toàn phù hợp với tinh thần chính sách của cấp trên."
"Tiện thể đính kèm một bản thuyết minh phương án cải cách đồng phục của Thập Tam Trung, từ ý tưởng thiết kế, quá trình học sinh bỏ phiếu, cho đến năng lực chuyên môn của nhà thiết kế, tất cả đều ghi rõ ràng."
"Làm như thế thì..." Mã Đức Thắng lập tức hiểu ra.
"Đúng vậy." Lâm Dục Tài gật đầu.
"Lưu Kiến Quốc muốn thẩm định chứ gì?"
"Được thôi, tôi chủ động nộp báo cáo."
"Nhưng thứ tôi nộp kèm theo còn có cả văn bản của Sở tỉnh."
"Nếu ông ta dám làm khó ở khâu thẩm định, thì chính là đối đầu với chính sách của Sở tỉnh."
"Một chủ nhiệm Cục Giáo dục cấp thành phố như ông ta, liệu có gan bật lại Sở tỉnh không?"
Mã Đức Thắng nhìn Lâm Dục Tài, im lặng vài giây.
"Hiệu trưởng Lâm, cậu tìm ra văn bản này từ lúc nào thế?"
"Tối qua mất ngủ, tôi lật xem cuốn tuyển tập chính sách và pháp quy giáo dục."
Lâm Dục Tài xoa hai bàn tay vào nhau,
"Không ngờ lại có đất dụng võ thật."
Mã Đức Thắng lắc đầu, cầm phong bì rời đi.
Vị hiệu trưởng này trông thì có vẻ xuề xòa phóng khoáng, nhưng tâm tư lại tỉ mỉ hơn cả đầu mũi kim.
...
Chuyện đồng phục tạm thời gác lại.
Tám giờ rưỡi sáng, kỳ thi giữa kỳ chính thức bắt đầu.
Môn thi đầu tiên là Ngữ văn.
Năm trăm học sinh ngồi trong các phòng thi, trước mặt là tờ đề thi mới tinh.
Phòng thi yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng chim hót ngoài cửa sổ.
Giám thị đứng trên bục giảng, nhìn trạng thái của học sinh bên dưới, trong lòng mỗi người đều có những cảm xúc khác nhau.
Trước đây Thập Tam Trung thi cử như thế nào?
Mới tính giờ làm bài năm phút, ít nhất một phần ba học sinh đã gục xuống bàn.
Trắc nghiệm thì khoanh toàn C, các câu khác thì vẽ rùa, bài làm văn viết được ba dòng là nộp.
Nhưng hôm nay, hầu như không có một ai nằm gục xuống.
Ai nấy đều đang chăm chú đọc đề.
Người thì cau mày, người thì cắn nắp bút trầm ngâm, người lại thoăn thoắt viết vẽ trên giấy nháp.
Hiệu quả của Hào quang ngủ sâu vào khoảnh khắc này đã đạt đến đỉnh điểm.
Bộ não của học sinh sau gần ba tuần được điều dưỡng bằng giấc ngủ chất lượng cao, cả trí nhớ lẫn độ minh mẫn trong tư duy đều tăng vọt so với một tháng trước.
Những kiến thức từng nghe giảng trên lớp được củng cố lặp đi lặp lại trong lúc ngủ.
Giờ đây, chúng giống như những tệp tin lưu sẵn trong ổ cứng, muốn lấy ra dùng lúc nào cũng được.
Còn hào quang Tự Luật Giác Tỉnh thì đảm bảo sự tập trung của các em trong phòng thi không dễ dàng bị phân tán. Những học sinh bình thường mới ngồi mười phút đã ngứa ngáy muốn sờ vào điện thoại, giờ đây có thể tập trung liên tục hơn nửa tiếng đồng hồ.
Những thay đổi này diễn ra một cách âm thầm, không ai nhận ra mình đã "thông minh hơn".
Các em chỉ cảm thấy dạo gần đây ngủ ngon, ăn ngon, tâm trạng thoải mái thì trạng thái tự nhiên cũng tốt lên thôi.
Lý Đại Cường ngồi ở bàn áp chót trong phòng thi của lớp 11-4.
Ngữ văn không phải thế mạnh của cậu, nhưng cũng chẳng phải môn yếu nhất.
Làm văn thì cậu có thể viết bừa cho đủ chữ, đọc hiểu thì có thể đoán mò.
Thế nhưng hôm nay, cậu phát hiện mình lại hiểu được bài đọc hiểu văn ngôn kia.
Dù chỉ hiểu được một nửa.
Cậu nhíu mày, dịch phần mình hiểu thành lời văn nôm na rồi viết vào phiếu trả lời.
Chưa biết đúng hay sai, nhưng ít nhất cũng đã viết ra.
Trước đây cậu còn chẳng buồn động bút.
Trương Dương ngồi ở vị trí cạnh cửa sổ, ngòi bút di chuyển trên mặt giấy với tốc độ vừa phải.
Ngữ văn đối với cậu không tính là khó.
Từ nhỏ cậu đã thích đọc tiểu thuyết, lượng chữ tích lũy không hề ít.
Tuy văn ngôn và cảm thụ thơ ca là điểm yếu, nhưng phần đọc hiểu văn bản hiện đại và làm văn vẫn có thể gánh được điểm số.
Cậu dừng lại vài giây ở đề bài làm văn.
Đề bài là: "Sự thay đổi trong mắt tôi".
Trương Dương ngẫm nghĩ một chút rồi đặt bút viết.
Cậu viết về nhà ăn, viết về canh gà, viết về máy điều hòa.
Viết về một người đàn ông mặc áo khoác xám đi giày vải, đứng trên bục chào cờ dõng dạc nói "chỉ cần hợp lý, tiếp thu toàn bộ".
Viết về việc bản thân từ một thằng nhóc lêu lổng ngày nào cũng chỉ chực trèo tường trốn đi net, biến thành một người biết chụp ảnh học từ vựng gửi cho thầy hiệu trưởng lúc mười giờ rưỡi đêm.
Cậu viết không nhanh, chữ cũng chẳng đẹp đẽ gì.
Nhưng từng nét bút đều vô cùng rắn rỏi.
Cuối cùng cậu đếm lại số chữ.
Hơn chín trăm chữ.
Dư một chút, nhưng không nhiều.
Cậu kiểm tra lại một lượt, không sửa chữa gì thêm mà nộp bài luôn.
Lúc bước ra khỏi phòng thi, ánh nắng vừa vặn chiếu lên gương mặt cậu.
Cậu nheo mắt, hít vào một hơi thật sâu.
Trong không khí thoang thoảng hương hoa cuối tháng Năm, theo gió đưa tới từ những hàng cây hòe bên ngoài tường rào trường học.
"Môn Toán, mình tới đây."